Nunivak Cupʼig language
Nunivak Cup'ig or just Cup'ig is a language or separate dialect of Central Alaskan Yup'ik spoken in Central Alaska at the Nunivak Island by Nunivak Cup'ig people. The letter "c" in the Yup’ik alphabet is equivalent to the English alphabet "ch".
The Central Alaskan Yupik who live on Nunivak Island call themselves Cup'ig. Those who live in the village of Chevak call themselves Cup'ik. The name Cup'ig is used for the Nunivak Island Yup'ik dialect and the name Cup'ik is used for Hooper Bay-Chevak Yup'ik dialect.
The Cup'ig dialect is threatened. This fact was documented by Dr. Michael E. Krauss of the Alaska Native Language Center at the University of Alaska and is illustrated on the map. In 1975, Krauss indicated, "Some of the children speak the language". Krauss documented continued decline and downgraded the status to "Very few or none of the children speak the language" in 1982.
Today Cup'ig is spoken by elders in the village of Mekoryuk.
Classification
- Central Alaskan Yup'ik language
- *Norton Sound dialect is spoken Norton Sound region. Themselves Yup’ik
- **Unaliq subdialect by spoken Unalirmiut tribes.
- **Kotlik subdialect by spoken Pastulirmiut tribe
- *General Central Yup’ik dialect or Yugtun is spoken in Nelson Island, the Yukon, the Bristol Bay regions, and Kuskokwim. Themselves Yup’ik or Yupiaq.
- *Egegik Yupik is spoken Egegik and Egegik Bay. Themselves Yup’ik
- *Hooper Bay-Chevak Cup’ik is spoken Hooper Bay and Chevak areas. Themselves Cup’ik
- *Nunivak Cup'ig language or dialect is spoken Nunivak Island. Themselves Cup’ig
| Yukon-Kuskokwim Yup’ik | Hooper Bay-Chevak Cup’ik | Nunivak Cup’ig | Meaning |
| atauciq | atauciq | ataucir | 1 |
| malruk | malruk | malzrug | 2 |
| pingayun | pingayun | pingayun | 3 |
| cetaman | citaman | cetaman | 4 |
| talliman | talliman | talliman | 5 |
| arvinglegen / arvinelgen | arvinelgen | arwinleg | 6 |
| malrunlegen / malrunelgen | malrunelgen | malzrunleg | 7 |
| pingayunlegen / pingayunelgen | pingayunelgen | pingayunleg | 8 |
| qulngunritaraan | qulngunritaraq | qulngunrita’ar | 9 |
| qula / qulen | qula | qula | 10 |
| qula atauciq | qula atauciq | qula-ataucir | 11 |
| qula malruk | qula malruk | qula-malzrug | 12 |
| qula pingayun | qula pingayun | qula-pingayun | 13 |
| akimiarunrita’ar | akimiarunritaraq | akimiarunrita’ar | 14 |
| akimiaq | akimiaq | akimiar | 15 |
| akimiaq atauciq | akimiaq atauciq | akimiar ataucir | 16 |
| akimiaq malruk | akimiaq malruk | akimiar malzrug | 17 |
| akimiaq pingayun | akimiaq pingayun | akimiar pingayun | 18 |
| yuinaunrita’ar | cuinaunritaraq | cuinaunrita’ar | 19 |
| yuinaq | cuinaq | cuinar | 20 |
| yuinaq qula / yuinaq qulen | cuinaq qula | cuinar-qula | 30 |
| yuinaak malruk / malruk ipiaq | malruk ipiaq | malzrug-ipiar | 40 |
| yuinaak malruk qula | malruk ipiaq qula | . | 50 |
| yuinaat pingayun / pingayun ipiaq | pingayun ipiaq | pingayun ipiar | 60 |
| yuinaat pingayun qula | pingayun ipiaq qula | . | 70 |
| yuinaat cetaman | citaman ipiaq | cetaman-ipiar | 80 |
| yuinaat cetaman qula | citaman ipiaq qula | talliman ipiar qula | 90 |
| yuinaat talliman | talliman ipiaq | talliman ipiar | 100 |
| tiissitsaaq | tiititsaaq / tiissitsaaq | tiisiss'ar | 1.000 |
| qulen tiissitsaat | . | . | 10.000 |
| yuinaat talliman tiissitsaaq | . | . | 100.000 |
| miilicaaq | ciicitsaaq | . | 1.000.000 |
| tiissitsaaq miilicaaq | . | . | 1.000.000.000 |
Grammatical numbers
The grammatical numbers:| singular | dual | plural | meaning |
| qusngir | qusngig | qusngit | domestic reindeer |
| iqalluyagar | iqalluyagag | iqalluyagat | Dolly Varden |
| qay'ar | qay'ag | qay'at / qass'it | kayak |
| tuutangayag | tuutangayiigeg | tuutangayit | Canada goose |
| alpa | alpag | alpat | murre |
| qimugta | qimugteg | qimugtet | dog |
Education
The Cup'ig peoples' only school, the Nuniwarmiut School, lies within the Lower Kuskokwim School District, in the village of Mekoryuk. Built in 1984, the school provides English and Cup’ig bilingual education for 32 students.Nuniwarmiut Piciryarata Tamaryalkuti, Inc. is a non-profit cultural heritage organization of the Cup'ig Eskimo village of Mekoryuk, its mission being to preserve Nunivak Island Cup'ig culture, traditions, and language. NPT was established in 1999.
Example phrases
- Cangacit? – How are you?
- Canritua – I am fine
- Unuakukegci – Good morning
- Agayunerpakegcikici – Have a very Merry Christmas
- Allrakularakegciluci-llu – And have a Happy New Year
- Taqukat, maklit neqkanka – Seals, bearded seals is my food
- Quyana – Thanks
- Quyana niicugnillua – Thank you for listening to me.
- Quyana naqluki allnganka – Thank you for reading what I wrote.
Russian loanwords
The Russian loanwords used in Nunivak Cup’ig date from the period of the Russian America.- caarralar 'sugar'
- caayu 'tea'
- caanig 'tea kettle'
- cap’akir 'shoe'
- cass’ar 'clock'
- culunar 'salted fish'
- kelipar 'bread'
- maslar 'butter; margarine'
- miss’ug 'burlap bag'
- mulut’ug 'hammer'
- paltug 'coat; jacket'
- pelatekar 'tent'
- putuskar 'pillow'
- tiisiss’ar 'thousand; one thousand dollars'
- yaassig : 'box; cardboard box'